Wednesday, January 14, 2026

सप्तेश्वर मंदिर – संगमेश्वर रत्नागिरी

 सप्तेश्वर मंदिर हे महाराष्ट्रातील रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यात वसलेले एक प्राचीन व श्रद्धास्थान मानले जाणारे शिवमंदिर आहे. कोकणातील निसर्गसंपन्न परिसरात असलेले हे मंदिर शांतता व भक्तिभाव अनुभवण्यासाठी ओळखले जाते.


🔱 मंदिराची वैशिष्ट्ये

  • येथे भगवान शंकरांचे (महादेव) शिवलिंग प्रतिष्ठित आहे.

  • “सप्तेश्वर” या नावामागे सात ऋषी (सप्तऋषी) किंवा सात शक्तींचा संबंध असल्याची स्थानिक समजूत आहे.

  • मंदिराची वास्तू साधी असून परिसर अत्यंत शांत व पवित्र आहे.


🙏 धार्मिक महत्त्व

  • स्थानिक भाविकांसाठी हे मंदिर आस्थेचे केंद्र आहे.

  • महाशिवरात्री, श्रावण महिना, सोमवार या दिवशी विशेष पूजाअर्चा केली जाते.

  • नवस, अभिषेक आणि रुद्राभिषेकासाठी भाविक येथे येतात.


🌿 निसर्ग व परिसर

  • चारही बाजूंनी हिरवाई

  • कोकणातील डोंगर, झाडे आणि स्वच्छ हवा

  • ध्यान, जप व शांत दर्शनासाठी योग्य ठिकाण


🚗 कसे जावे?

  • संगमेश्वर – सप्तेश्वर मंदिर

  • संगमेश्वरपासून मंदिर काही किलोमीटर अंतरावर आहे

  • दुचाकी व चारचाकी वाहनाने सहज पोहोचता येते


⏰ दर्शन वेळ

  • सकाळी लवकर मंदिर दर्शनासाठी खुले

  • सायंकाळी आरती
    (उत्सवाच्या दिवशी वेळेत बदल होऊ शकतो)


⚠️ सूचना

  • पावसाळ्यात रस्ते घसरडे असू शकतात

  • मंदिर परिसरात स्वच्छता राखावी

  • शांतता पाळावी व स्थानिक नियमांचे पालन करावे

सप्तेश्वर मंदिर
Sapteshwar Temple
सप्तेश्वर मंदिर संगमेश्वर
Sapteshwar Temple Sangameshwar
रत्नागिरी सप्तेश्वर मंदिर
Sapteshwar Temple Ratnagiri
कोकणातील शिवमंदिर
Konkan Shiva Temple
प्राचीन शिवमंदिर महाराष्ट्र
Ancient Shiva Temple Maharashtra



कर्णेश्वर मंदिर – संगमेश्व, रत्नागिरी

कर्णेश्वर मंदिर हे महाराष्ट्रातील रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यात स्थित असलेले एक प्राचीन व प्रसिद्ध शिवमंदिर आहे. कोकणातील निसर्गरम्य परिसरात वसलेले हे मंदिर भक्तांसाठी श्रद्धेचे केंद्र आहे.


🔱 मंदिराची माहिती

  • मंदिरात भगवान शंकरांचे (महादेव) स्वयंभू शिवलिंग असल्याचे मानले जाते.

  • मंदिराची रचना साधी पण अत्यंत शांत आणि भक्तिभाव निर्माण करणारी आहे.

  • आजूबाजूला हिरवाई, डोंगररांगा आणि शांत वातावरण आहे.


🙏 धार्मिक महत्त्व

  • कर्णेश्वर महादेव हे स्थानिक भाविकांचे ग्रामदैवत मानले जाते.

  • महाशिवरात्री, श्रावण महिना आणि सोमवारी येथे विशेष गर्दी असते.

  • अनेक भाविक नवसपूर्तीसाठी येथे दर्शनास येतात.


🌿 निसर्ग व परिसर

  • कोकणातील वैशिष्ट्यपूर्ण हिरवळ

  • शांत, प्रसन्न वातावरण

  • ध्यान व भक्तीसाठी योग्य ठिकाण


🚗 कसे जावे?

  • संगमेश्वर – कर्णेश्वर मंदिर

  • संगमेश्वर गावापासून साधारण काही किलोमीटर अंतरावर

  • रस्ता वाहनांसाठी सोयीस्कर असून शेवटचा भाग ग्रामीण आहे


⏰ दर्शन वेळ

  • सकाळी लवकर दर्शनास सुरुवात

  • सायंकाळी आरती होते
    (विशेष सणांच्या दिवशी वेळेत बदल होऊ शकतो)


⚠️ सूचना

  • पावसाळ्यात रस्ते ओले/घसरडे असू शकतात

  • मंदिर परिसर स्वच्छ ठेवावा

  • सण-उत्सवाच्या काळात गर्दी असू शकते


कर्णेश्वर मंदिर
Karneshwar Temple
कर्णेश्वर मंदिर संगमेश्वर
Karneshwar Temple Sangameshwar
रत्नागिरी कर्णेश्वर मंदिर
Karneshwar Temple Ratnagiri
कोकणातील शिवमंदिर
Konkan Shiva Temple
प्राचीन शिवमंदिर महाराष्ट्र
Ancient Shiva Temple Maharashtra



मार्लेश्वर मंदिर संगमेश्वर

  मार्लेश्वर मंदिर हे महाराष्ट्रातील रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यात सह्याद्री पर्वतरांगांमध्ये वसलेले एक प्रसिद्ध व प्राचीन शिवमंदिर आहे.

🔱 देवस्थानाची वैशिष्ट्ये

  • हे मंदिर डोंगराच्या आत गुहेत आहे, ही याची खास ओळख आहे.

  • मंदिराजवळ धबधबा असून पावसाळ्यात परिसर अतिशय निसर्गरम्य दिसतो.

  • मंदिरात जाण्यासाठी सुमारे ३०० पायऱ्या उतराव्या लागतात.

  • गुहेत नैसर्गिकरित्या थंड वातावरण असते.

🙏 धार्मिक महत्त्व

  • येथे भगवान शंकरांचे (महादेव) स्वयंभू लिंग असल्याचे मानले जाते.

  • महाशिवरात्रीला येथे मोठी यात्रा भरते.

  • स्थानिक भाविकांसह दूरदूरून भाविक दर्शनासाठी येतात.

🌿 निसर्गसौंदर्य

  • चारही बाजूंनी घनदाट जंगल

  • पावसाळ्यात धबधबे, धुके आणि हिरवाई

  • ट्रेकिंग व निसर्गप्रेमींसाठी उत्तम ठिकाण

🚗 कसे जावे?

  • रत्नागिरी – संगमेश्वर – मार्लेश्वर असा मार्ग

  • संगमेश्वरपासून साधारण १७–१८ किमी अंतर

  • रस्ता चांगला असून शेवटचा भाग घाटाचा आहे

⏰ भेट देण्याचा उत्तम काळ

  • ऑक्टोबर ते मार्च (हिवाळा व सौम्य हवामान)

  • पावसाळ्यात निसर्ग सुंदर असतो, पण पायऱ्या घसरड्या असू शकतात

⚠️ सूचना

  • पावसाळ्यात काळजीपूर्वक चालावे

  • ज्येष्ठ नागरिकांसाठी पायऱ्या चढ-उतरणे थोडे अवघड असू शकते

  • पाणी व साधे स्नॅक्स सोबत ठेवावे


मार्लेश्वर मंदिर
Marleshwar Temple
मार्लेश्वर देवस्थान
Marleshwar Devsthan
मार्लेश्वर मंदिर संगमेश्वर
Marleshwar Temple Sangameshwar
रत्नागिरी मार्लेश्वर मंदिर
Marleshwar Temple Ratnagiri
कोकणातील शिवमंदिर
Konkan Shiva Temple
गुहेतील शिवमंदिर
Cave Shiva Temple Maharashtra



श्री क्षेत्र मार्लेश्वर, देवरुख

कोकणातील सह्याद्रीच्या कुशीत अत्यंत घनदाट आणि निसर्गरम्य ठिकाणी असणाऱ्या श्री क्षेत्र मार्लेश्वर या सुप्रसिद्ध देवस्थानाची माहिती आज आपण जाणून घेणार आहोत. श्री क्षेत्र मार्लेश्वर हे एक महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र रत्‍नागिरी जिल्ह्यातल्या संगमेश्वर तालुक्यातील मारळ या गावाजवळ वसलेले आहे. इथे एका निसर्गनिर्मित गुहेत भगवान शंकराचे जागृत शिवलिंग आहे. मारळचा देव म्हणजेच मारळ + ईश्वर असे म्हणून या जागृत देवस्थानाचे नाव मार्लेश्वर हे नाव पडले असावे. 
मार्लेश्वरला जाण्यासाठी एस.टी. बसेसची सुविधा आहे. कोल्हापूरहून येताना आंबा घाट, कळकदरा येथून खडीकोळवण मार्गे मार्लेश्वर सुमारे २० किमी अंतरावर आहे. तर रत्‍नागिरीहून अथवा मुंबईहून येताना देवरूखहून हातीव मार्गे सुमारे १८ किमी अंतरावर मारळ हे गाव आहे. उंच डोंगरावर असलेले हे स्थान हिरव्यागार वनराईने नटलेले आहे. पर्वताच्या पायथ्यापर्यंत वाहन जाते आणि तेथून एक किलोमीटरचा चढ असून साधारणपणे साडेपाचशे पायऱ्या चढून मंदिरात जावे लागले. स्वयंभू शिवपिंडी असलेल्या गुहेपर्यंत पायऱ्या बांधलेल्या आहेत. 
मंदिराचा गाभारा गुहा स्वरूपाचा असून त्याला साडेतीन फुटी प्रवेशद्वार आहे. या मुख्य प्रवेशद्वारा शेजारीच छोटीशी देवळी आहे . या देवळीतील गणेश मूर्तीचे प्रथम दर्शन घेऊन भाविक मार्लेश्वराचे दर्शन घेतात अशी प्रथा आहे. गुहेत प्रवेश केल्यावर एक मार्लेश्वराची आणि दुसरी मल्लिकार्जुनाची अशा दोन स्वयंभू शिवपिंडीचे भाविकांना दर्शन होते . मल्लिकार्जुन आणि मार्लेश्वर हे दोघे भाऊ असून, मल्लिकार्जुन हा मोठा भाऊ असल्याचे मानले जाते. या काळोख्या गुहेत शंकराच्या पिंडीपुढे लावलेल्या समई आणि निरांजनांचा मंद उजेड असतो. विशेष म्हणजे या गुहेत इतर कोणताही दिवा लावण्यास सक्त मनाई आहे. 
शिवपिंडीच्या मागे कपारींमध्ये असंख्य सापांचे अस्तित्व असते, मात्र या सर्पांचा कोणालाही उपद्रव झाल्याचे ऐकिवात नाही. भगवान शंकराचे अंगावर नाग-सर्प का असतात याची प्रचिती मार्लेश्वराच्या ठिकाणी आपल्याला नक्कीच येते. 

मार्लेश्वरचे दर्शन घेण्यासाठी याठिकाणी भाविकांची वर्षभर रिघ लागलेली असते. दर सोमवार/शनिवारी , श्रावण महिना, महाशिवरात्री, दत्तजयंती या दिवशी येथे भाविकांचा महासागर लोटतो. मकरसंक्रांतीच्या दिवशी भरणारी यात्रा हि या देवस्थानाचा प्रमुख उत्सव मानला जातो. या दिवशी भगवान शंकर आणि आई पार्वतीचा लग्न सोहळा थाटात पार पाडला जातो. ‘श्री मार्लेश्वर’ हा वर तर ‘गिरजाई’ देवीस वधू समजून लग्न लावले जाते. कोंडगाव-साखरपा येथून भोगीच्या दिवशी श्री देवी गिरजाईची पालखी मार्लेश्वर येथे येते. हा लग्न सोहळा लिंगायत पद्धतीने लावला जातो. मकरसंक्रांत यात्रोत्सवाला अंदाजे दोन लाख भाविक दरवर्षी हजेरी लावतात. 
मार्लेश्वर गुहेपासून धबधब्याकडे जाणाऱ्या मार्गावर काही पायऱ्या उतरून गेल्यावर उजव्या हाताला श्री वेताळाचे छोटेसे देऊळ आहे. तीनही बाजूने उंच डोंगरांनी वेढलेल्या या स्थानाचे आकर्षण म्हणजे २०० फूट उंचीवरून पडणारा ‘धारेश्वर’ धबधबा. सह्याद्रीच्या कड्यावरून कोसळणारा हा धबधबा पुढे बावनदी म्हणून वाहू लागतो. माघ महिन्यात या धबधब्याखाली आंघोळ करणे हे खूप पवित्र समजले जाते. पावसाळ्यात आजूबाजूला अनेक छोटे छोटे धबधबे कोसळत असल्याचे मनोहारी दृश्य येथील सह्याद्रीच्या कडेकपारीतून पाहायला मिळते. शुभ्र पाण्याचा प्रपात बघितला की असे वाटते जणू शंकराच्या जटेतून गंगाच कोसळत आहे. भर पावसाळ्यात मात्र या धबधब्याचं रूपं हे धडकी भरवणारं असतं. तेथे जवळ जवळ बाराही महिने पाणी असते. श्रावणात या हिरव्यागार डोंगरातून पडणाऱ्या धबधब्याचा आनंद घेण्यासाठी असंख्य पर्यटक येथे येत असतात. मार्लेश्वरला गेल्यानंतर येथील धबधब्याचे दुरूनच दर्शन घेणे योग्य असून जवळ जाणे धोकादायक असल्याने पर्यटकांनी लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे. 

निसर्गरम्य परिसर, समोरचा कोसळणारा जलप्रपात, आसपासची वनराई आणि गूढ शांतता यांनी वेढलेला मार्लेश्वर परिसर, मनात खूप काळ रेंगाळत राहातो. मंदिरात होणारे धार्मिक कार्य, अभिषेक तसेच देणगीसाठी श्री देव मार्लेश्वर देवस्थान ट्रस्टशी संपर्क साधावा.

#श्रीमार्लेश्वर #Marleshwar #Konkan 

Monday, January 12, 2026

कर्नाटकातील गोकर्ण आणि जवळचा परिसर पाहू. ३ दिवसांचा प्लॅन.

कर्नाटकात फिरताना कुठल्या ठिकाणी किती वेळ फिरायला द्यावा आणि कोणकोणती ठिकाणी पहावी याबद्दल या आधीच्या काही लेखांमध्ये माहिती दिलेली आहेच. शिवाय माझ्या पेजवर सर्व दक्षिण भारत आणि पर्यटन स्थळे यांची माहिती वेळोवेळी टाकत आलेलो आहे. तुमची यात्रा सुखद होण्याकरिता काही अत्यंत महत्त्वाच्या गोष्टी इथे नेहमीप्रमाणे देत आहे.

आज आपण कर्नाटकातील गोकर्ण आणि जवळचा परिसर पाहू. ३ दिवसांचा प्लॅन.

अरे हो जवळचा परिसर म्हणजे अगदी जवळचा गोकर्णच्या आसपास 30 ते 32 ठिकाणे आहेत जी पाहता येतात. (इथे फक्त मी गोकर्ण हाच भाग घेतो आहे. आणि सिलेक्टेड ठिकाणेच घेत आहे आजूबाजूची ठिकाणे मी गेले वीस वर्षे फिरतोय त्यामुळे व्यवस्थित माहित आहेत) परंतु टप्प्याटप्प्यानं जर ही ठिकाण फिरायची ठरवली तर खूप चांगल्या पद्धतीने कर्नाटकातील सौंदर्य अनुभवता येते. कर्नाटकातील गोकर्ण हे धार्मिक महत्त्व आणि नैसर्गिक सौंदर्य यांचा एक अप्रतिम संगम आहे. हे शहर केवळ एक पवित्र तीर्थक्षेत्र म्हणूनच नाही, तर बीच लव्हर्स आणि ट्रेकर्स साठी देखील स्वर्ग मानले जाते.

• महाबळेश्वर मंदिर - येथे आत्मलिंग असून हे दक्षिण काशी मानले जाते.
• ओम बीच - या बीचचा आकार ॐ सारखा असल्याने हे नाव पडले आहे. वॉटर स्पोर्ट्ससाठी प्रसिद्ध. 

• कुडले बीच - शांतता आणि सूर्यास्तासाठी उत्तम. येथे अनेक कॅफे आणि हॉस्टेल्स आहेत. 

• महागणपती मंदिर - महाबळेश्वर दर्शनापूर्वी येथे दर्शन घेण्याची प्रथा आहे.

• हाफ मून बीच - येथे जाण्यासाठी ट्रेकिंग किंवा बोट करावी लागते. खूप शांत बीच आहे. 

• पॅराडाईज बीच - ट्रेकर्सचे आवडते ठिकाण. हे अतिशय दुर्गम आणि सुंदर आहे. 

• कोटी तीर्थ - गोकर्ण मधले एक पवित्र तलाव जेथे भक्त धार्मिक विधी करतात.

तुम्ही गोकर्णला जाणार असाल तर आसपासची ही ठिकाणे नक्की पहा

• मिर्जन किल्ला - हा ऐतिहासिक किल्ला हिरवळीने वेढलेला असून फोटोग्राफीसाठी उत्तम आहे. भुईकोट असल्यामुळे जास्त चालावे लागत नाही वृद्धांना देखील सहज पाहता येतो. 

• याना लेणी - काळ्या चुनखडीच्या भव्य शिळा आणि गुंफांसाठी हे प्रसिद्ध आहे. निसर्गप्रेमींसाठी हे उत्तम ठिकाण आहे. अंतर ५० किमी. याना केव्हला पावसाळ्यात जाता येत नाही. फॉरेस्ट एरियात असल्यामुळे दीड दोन किलोमीटरचा ट्रेक करावा लागतो. आधी मध्ये मधमाशांची पोळी उठतात त्यामुळे फॉरेस्ट वाले बंद करू शकतात.

• विभूती धबधबा- याना लेणी जवळच असलेला हा एक अतिशय स्वच्छ आणि सुंदर धबधबा आहे.

• मुरुडेश्वर - जगातील दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी महादेवाची मूर्ती आणि समुद्रकिनारी असलेले मंदिर. इथलं राजा गोपुरम हे भारतातील सर्वात उंच शिखर आहे आहे. मुरुडेश्वर वर आपल्याला वॉटर स्पोर्ट अनुभवायला मिळतात. राहण्याकरिता इथे बरेच हॉटेल्स आहेत. अंतर - ८० किमी.

• होन्नावर - येथील 'मॅन्ग्रोव्ह वॉक' आणि बॅकवॉटर बोटिंग खूप लोकप्रिय आहे. कोणावर ला अप्सराकोंड हे अत्यंत सुंदर बीच आहे. इथं शरावती नदी मधल्या बॅक वॉटर ला आपल्याला बोटिंग करता येते. अंतर - ५० किमी. 

सहलीचे नियोजन - 
गोकर्ण फिरण्यासाठी २ ते ३ दिवस पुरेसे आहेत.
दिवस १ 
सकाळी महाबळेश्वर आणि महागणपती मंदिर दर्शन. दुपारी कुडले बीचवर वेळ घालवणे आणि संध्याकाळी तेथील कॅफेमध्ये सूर्यास्त पाहणे.
दिवस २ सकाळी 'बीच ट्रेक' करा (कुडले -> ओम बीच -> हाफ मून -> पॅराडाईज).
संध्याकाळी ओम बीचवर वॉटर स्पोर्ट्सचा आनंद घ्या.
दिवस ३ सकाळी लवकर याना लेणी आणि विभूती धबधब्यासाठी निघा. परत येताना मिर्जन किल्ला पाहून गोकर्णला परता.

महत्त्वाच्या टिप्स - 
सर्वोत्तम वेळ - ऑक्टोबर ते मार्च. उन्हाळ्यात येथे खूप उष्णता असते.
गोकर्णला जाण्यासाठी सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन गोकर्ण रोड आहे, पण मोठ्या गाड्यांसाठी अंकोला' किंवा कुमठा जवळ पडते.
यांना रॉक्स ला जाताना काही काळ याना रॉक्स बंद असते. त्यामुळे स्थानिकांना विचारूनच जावे. दोन्हीही बाजूने चालायला लागतेच परंतु कुमठ्याच्या रोडच्या बाजूने गेला तर चालणे कमी होते. यांना रॉक्स जवळ पार्किंगची सोय आहे मात्र जेवण करता हॉटेल्स नाहीयेत. मधमाशांपासून सावध रहा. हा जंगलचा भाग आहे जंगलात कुठेही उतरू नका. यांना रॉक्स च्या जवळच्या ओढ्यामध्ये पिट viper जातीचे प्रचंड विषारी साप आहेत.

प्रवास - स्थानिक फिरण्यासाठी तुम्ही स्कुटी भाड्याने घेऊ शकता (दिवसाला साधारण ₹४००-५००).

#karnataka 
#murudeshwar 
#gokarna 
#udupi 
#yanacaves 
#honnavar

सप्तेश्वर मंदिर – संगमेश्वर रत्नागिरी

  सप्तेश्वर मंदिर हे महाराष्ट्रातील रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यात वसलेले एक प्राचीन व श्रद्धास्थान मानले जाणारे शिवमंदिर आहे....